Gdy dzidziuś rodzi się wcześniej

Jeżeli poród następuje po 22 tygodniu a przed ukończeniem 37 tygodnia ciąży, według aktualnie obowiązującej definicji WHO, przychodzące na świat dziecko uznaje się za urodzone przedwcześnie.

chromastock_11205402Każdy przypadek jest inny
Wcześniaki to bardzo różnorodna grupa, charakteryzująca się zróżnicowaną dojrzałością poszczególnych narządów i układów, a co się z tym wiąże każdy z nich potrzebuje nieco innego wsparcia, diagnostyki i leczenia.
W Polsce wcześniaki stanowią około 6,5% wszystkich urodzeń, a skrajnych wcześniaków jest około 1,3%. Maleńkie, niedojrzałe dziecko urodzone przedwcześnie jest dla rodziców najpierw dużym zaskoczeniem-zdumieniem, a za moment powodem do radości mieszającym się początkowo z dużym lękiem o jego zdrowie, a może nawet życie. Potem pojawia się obawa o prawidłowy rozwój.

Pod szczególnym nadzorem
Przy porodzie wcześniaczka zawsze obecny jest lekarz neonatolog, który ocenia dojrzałość dziecka i decyduje, jakiej pomocy ono wymaga. Z reguły taki maluszek układany jest w nagrzanym inkubatorze pomocnym w ustabilizowaniu temperatury jego ciała. Na rączkę lub nóżkę ma zakładaną opaskę od pulsoksymetru, dzięki czemu możliwe jest stałe monitorowanie czynności serca i utlenowania krwi. Jeśli jest potrzeba, monitoruje się również oddech, ciśnienie tętnicze krwi i inne parametry. W sytuacji, gdy wcześniaczek z trudem oddycha (ma przyśpieszony, wysiłkowy oddech), wymaga pomocy w oddychaniu. Wówczas musi być leczony w oddziale intensywnej opieki noworodka, gdzie jest odpowiednia aparatura. Często pomocny jest tzw. nCPAP (urządzenie do nieinwazyjnego wsparcia oddechu). W bardzo zaawansowanych zaburzeniach oddychania konieczne jest zaintubowanie dziecka i prowadzenie oddychania przy użyciu respiratora. Często wówczas do płuc dziecka przez rurkę intubacyjną jest podawany surfaktant – lek, który poprawia rozprężenie i dojrzewanie płuc.
Opisane kłopoty są najczęściej obserwowane, ale wcześniactwo to również niedobór masy ciała i wzrostu, przedłużająca się żółtaczka, niedokrwistość, kłopoty z karmieniem, konieczność kontroli okulistycznej i badania słuchu, a także oceny neurologicznej.

Niezastąpiona bliskość mamy
Nawet bardzo małe i niedojrzałe dzieci wymagają obecności swojej mamy. Jej dotyku, czułości, delikatności i cierpliwości. Gdy tylko jest to możliwe w oddziałach intensywnej opieki prowadzi się kangurowanie. Polega ono na układaniu rozebranego dziecka na klatce piersiowej matki lub ojca.
Dzieci kangurowane mają lepszy rozwój emocjonalny, a rodzice są spokojniejsi, mają silniejszą więź emocjonalną ze swoim dzieckiem i lepsze relacje w przyszłości.

Maleńkie dziecko potrzebuje także mleka swojej mamy, które, dzięki perfekcyjnie dostosowanemu do potrzeb dziecka składowi, jest lepiej trawione i przyswajane przez jego niedojrzały przewód pokarmowy. Dzieci karmione pokarmem kobiecym szybciej mogą otrzymywać mleko do żołądka, bez potrzeby żywienia dożylnego. W obserwacji długoczasowej osiągają lepsze wykładniki rozwojowe.
W każdym oddziale noworodkowym rodzice powinni jak najszybciej włączać się w opiekę nad swoim dzieckiem i mieć nieograniczony dostęp do niego.
Każdy wcześniak jest nieco inny, a zatem wymaga indywidualnej opieki w celu zapewnienia mu optymalnych warunków do osiągnięcia dobrego stanu zdrowia i rozwoju.

Kiedy dziecko opuszcza szpital…
Przy wypisie do domu dziecko urodzone przedwcześnie, powinno samodzielnie utrzymywać prawidłową temperaturę ciała, sprawnie oddychać i efektywnie ssać uzyskując prawidłowe przyrosty masy ciała. Z reguły tak się dzieje, gdy waży około 2 kg. Po opuszczeniu oddziału noworodkowego maluszek jest pod opieką poradni noworodkowej, gdzie lekarz neonatolog we współpracy z wieloma specjalistami (neurolog, rehabilitant, pulmunolog, okulista, audiolog, kardiolog, radiolog, genetyk, psycholog) czuwa nad zdrowiem i prawidłowością jego rozwoju.

Rozwój wcześniaka
Przy ocenie postępów rozwoju dziecka bardzo ważna jest obserwacja rodziców. Zawsze należy pamiętać o wieku korygowanym dziecka, a nie tylko o wieku metrykalnym.
Wiek korygowany obliczamy odejmując od wieku urodzeniowego dziecka czas, jaki pozostał do wyznaczonego terminu porodu. Np. jeśli dziecko ma 4 miesiące, ale urodziło się 2 miesiące przed terminem jego wiek korygowany wynosi 2 miesiące i na takim poziomie należy oceniać jego rozwój. W opiece domowej przydaje się monitor bezdechów.
W opiece nad wcześniakiem duże znaczenie ma dobry kontakt rodziców z personelem medycznym, ale także ich radość, spokój, miłość do dziecka. Po opuszczeniu szpitala niezwykle istotna jest systematyczna opieka w poradniach specjalistycznych. Czasem potrzebna jest stymulacja rozwoju.
***
Tekst: Bożena Florczyk, Pediatra Neonatolog Międzynarodowy Konsultant Laktacyjny, Ordynator Oddziału Noworodków i Wcześniaków z Pododdziałem Patologii Noworodka i OION Szpitala Wojewódzkiego w Łomży. Założycielka szkoły rodzenia Bona Familia. www.bonafamilia.ovh.org

Bez-nazwy-1

Leave a Reply